عبد الله بن قدامة ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

13

كتاب التوابين ( توبه كنندگان ) ( فارسى )

مقدمهء مترجم « الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على محمد خاتم المرسلين و على اهل بيته المعصومين و صحبه المنتجبين . » پيش از معرفى كتاب و مؤلف و شرح حال و آثار او اشاره مختصرى به مقام توبه و اهميت آن در آيين مقدس اسلام براى خوانندگان گرامى سودبخش تواند بود . توبة : توبه و توب و متاب در لغت به معنى بازگشت از گناه به اطاعت است « 1 » . حسين بن محمد دامغانى معروف به فقيه دامغانى در قاموس قرآن مىگويد « 2 » : توبه در كلام اللّه مجيد به معنى پشيمانى ، و گذشت و عفو ، و بازگشت از هرچيز به كار رفته است . او مىگويد : « فَتُوبُوا إِلى بارِئِكُمْ » ، يعنى « پشيمانى آريد و به سوى پروردگار خود بازگرديد » ، و « تاب اللّه على النبى و المؤمنين » ، يعنى « خداوندشان رحمت آورد » ، و هنگامى كه موسى ( ع ) عرضه مىدارد : « سُبْحانَكَ تُبْتُ إِلَيْكَ » ، يعنى « از پرسش خودم درباره ديدار و رؤيت بازگشتم » . مؤلف لسان التنزيل - كه در قرن چهارم يا پنجم هجرى تأليف شده است - چنين مىنويسد : « التوب و التوبة و المتاب » از گناه بازگشتن است . « 3 » با مراجعه به كتابهاى كشف الآيات و كشف المطالب به آسانى مىتوان به بسيارى از آيات مربوط به توبه پى برد ، صفت توّاب از صفاتى است كه براى خداوند متعال مكرر در قرآن

--> ( 1 ) . به لسان العرب ، ابن منظور ، ص 233 ، ج 1 ، چاپ حوزه مراجعه فرماييد . ( 2 ) . اصلاح الوجوه و النّظائر فى القرآن الكريم يا قاموس القرآن ، چاپ عبد العزيز سيد الاهل ، بيروت ، 1970 . ( 3 ) . ص 34 ، چاپ استاد دكتر مهدى محقق .